PFAS in ons bloed: Waarom monitoring essentieel is

Lisa Bos · 2026-01-28

Stel je voor dat je elke dag onzichtbare stoffen binnenkrijgt die zich in je lichaam ophopen. Stoffen die je niet kunt ruiken, proeven of zien. Dat is precies wat er met PFAS gebeurt – en daarom wordt er steeds vaker gepleit voor bloedonderzoek bij burgers. Het klinkt misschien als sciencefiction, maar het is pure realiteit. PFAS-chemicaliën zitten in verpakkingsmaterialen, anti-aanbakpannen, waterafstotende kleding en zelfs in ons drinkwater. Ze breken niet af en stapelen zich op in ons lichaam. Jarenlang. ### Wat zijn PFAS eigenlijk? PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Het zijn door de mens gemaakte chemicaliën die sinds de jaren 40 worden gebruikt. Hun superkracht? Ze zijn water-, vet- en vuilafstotend. Maar diezelfde eigenschappen maken ze ook zo problematisch voor onze gezondheid. Ze worden niet voor niets 'forever chemicals' genoemd. Eenmaal in je lichaam, blijven ze daar. En dat baart wetenschappers steeds meer zorgen.  ### De gezondheidsrisico's op een rij Waarom maken experts zich zo druk over deze stoffen? Het onderzoek stapelt zich op: - Ze kunnen het immuunsysteem verstoren - Ze worden gelinkt aan bepaalde kankersoorten - Ze kunnen de schildklierfunctie beïnvloeden - Ze kunnen ontwikkelingsproblemen bij kinderen veroorzaken - Ze kunnen vruchtbaarheidsproblemen geven Het lastige is: de effecten zijn vaak subtiel en ontwikkelen zich langzaam. Je merkt het niet meteen, maar op populatieniveau zien we wel degelijk trends.  ### Waarom bloedonderzoek nodig is "We kunnen pas problemen aanpakken als we weten hoe groot ze zijn," zegt een collega-onderzoeker me vaak. En daar zit precies de kern. Zonder monitoring van PFAS-niveaus in bloed, blijven we in het duister tasten. Hoeveel PFAS hebben Nederlanders eigenlijk in hun bloed? Zijn er bepaalde regio's waar de niveaus hoger zijn? Zijn kinderen meer blootgesteld dan volwassenen? Dit zijn vragen waar we simpelweg nog geen goed antwoord op hebben. En dat terwijl we wel weten dat PFAS overal zijn. In de grond, in het water, in de lucht. We kunnen er bijna niet aan ontsnappen. ### Het belang van preventie Wat me het meest zorgen baart, is het preventieve aspect. Als we nu niet meten, kunnen we ook niet tijdig ingrijpen. En bij PFAS gaat het juist om voorkomen – want eenmaal in je lichaam, krijg je ze er moeilijk weer uit. Denk aan het als roken: we wisten decennia dat het slecht was, maar pas toen we de data hadden, konden we echt actie ondernemen. Met PFAS staan we nu op een soortgelijk kruispunt. ### Praktische stappen vooruit Wat kunnen we dan wel doen? Ten eerste: erkennen dat dit een serieus probleem is. Ten tweede: structureel bloedonderzoek opzetten. En ten derde: de resultaten gebruiken om beleid te maken. Het gaat niet om paniek zaaien. Het gaat om verantwoordelijkheid nemen. Om te meten wat er gemeten moet worden, zodat we gerichte maatregelen kunnen nemen. Want zoals een wijs persoon ooit zei: 'Wat gemeten wordt, wordt beheerst.' En bij PFAS hebben we dringend meer beheersing nodig. Voor onszelf, maar vooral voor de generaties die na ons komen. Het is tijd om onze ogen niet langer te sluiten voor wat er in ons bloed stroomt. Het is tijd om te meten, te weten en te handelen.